Tytsjerksteradiel bloeit!

Dorpsbelangen Ryptsjerk wie oanwêzich by in ynspiraasjejûn organisearre troch Fryslân Bloeit en waard ynspirearre om ek in Bloeiwike yn harren doarp te organisearjen. De twadde ynformaasjejûn hat yntusken plakfûn, en in lytse groep entûsjaste minsken sil gau it senuwsintrum wurde foar de Bloeiwike. Dat is krekt de bedoeling: dat net Dorpsbelangen, mar in kearngroep koördinearret en it oersjoch hâldt. Sy organisearje de aktiviteiten net sels; dat wurdt dien troch groepen ynwenners of de ferienings. Dit soarget derfoar dat safolle mooglik minsken, jong en âld, meidogge!  

De ideeën dy't op it stuit op tafel lizze binne tige breed: fan sirkelfoarmige strjitfersieringen, fûgelwachten, DIY & iten, en Himmeldei oant in sjongworkshop. Dêrtroch binne ferskate minsken út it doarp al belutsen by dizze ferkennende faze. Fryslân Bloeit kin stipe jaan, mar dit is net ferplicht. Subsydzjes binne beskikber fan 'e gemeente foar alle doarpen, en de koördinator foar boargerinisjativen kin ek ynput en advys jaan.  

De ûnderfining fan Ryptsjerk lit sjen dat it goed is om op 'e tiid te begjinnen en de tiid te nimmen om in brede groep ynwenners te belûken dy't aktyf meidogge. Want it docht bliken dat hoe mear minsken belutsen binne by de organisaasje, hoe grutter de opkomst tidens de Bloeiwike. En hjir is it de Doarpsbelangengroep dy't it inisjatyf nimt, mar it kin ek in lytse groep buorlju wêze dy't de rest fan it doarp ynspirearje. It cliché jildt ek foar Bloeiwiken: elk begjin is dreech. Ien gerêststelling: alle doarpen dy't in Bloeiwike organisearre hawwe, binne tige entûsjast en melde dat de twadde kear al folle makliker is.  

Wy binne nijsgjirrich om te sjen hoe't it fierder giet yn Ryptsjerk. Se binne wer in stap tichter by it fan start gean fan in prachtige Bloeiwike!   

Mids augustus wie it de beurt oan Eastermar foar harren twadde Bloeiwike. Nei it súkses fan 'e foarige edysje wiene der dit jier mear aktiviteiten en noch mear dielnimmers. Fantastysk!

Aktiviteiten

Yn 'e oanrin nei de feestlike wike begûnen doarpsbewenners entûsjast oan it fersieren fan 'e strjitten. Tidens de wike sels wie der in soad te belibjen: ynspirearjende lêzingen oer bloei en groei, in keunsttentoanstelling fan lokaal talint yn 'e tsjerke, en de feestlike iepening fan 'e nije oefenrûte. De doarpscamping luts ek wer in soad besikers en wie in grut súkses.

Troch it minne waar like it derop dat it Kanaalkonsert en de Doarpsiterij ôfsein wurde soene. Gelokkich, tanksij in lokale wettersportûndernimmer dy't syn boathûs beskikber stelde, koene dizze aktiviteiten dochs trochgean. 

Op 28 septimber 2025 organisearre Earnewâld de allerearste Bloeiwike. Nei in ynspirearjende start mei Fryslân Bloeit kaam it doarp yn aksje. Troch presintaasjes, brainstormjûnen en in programma dat oan hûs ta hûs ferspraat waard, wie elkenien belutsen by de tariedings.

Grutte tinte en in protte aktiviteiten

Mei help fan de Oranjeferiening stie in grutte tinte by de haven as sintraal punt. De tinte wie gesellich ynrjochte mei in protte tafels en stuollen, in bernehoeke, en in ynspiraasjetafel dêr't stekken en plantesied meinommen of útwiksele wurde koene. Hjir koene doarpsbewenners inoar maklik moetsje. De wike begûn feestlik mei selsheakele en breide flaggen. In idee en oprop fan it heakelkafee. Foar de earste jeugdaktiviteit stiene âlden en bern boatsjes te bouwen yn 'e hjerstsinne.  

De rest fan 'e wike siet fol mei ferrassende en edukative aktiviteiten. In foerazjearkuier, in lêspiknik organisearre troch dbieb, in workshop oer it meitsjen fan in bijedrinkbak mei imker Bertus Adema, in kookwedstriid, styldûnsjen, en 'Piksje op 'e wal'. Jong en âld die mei. In protte aktiviteiten ûntstienen spontaan, lykas tegearre kofje drinke yn 'e moarnssinne.

De Bloeiwike liet sjen hoe moai it is om dingen tegearre te dwaan. It late ta nije moetingen, nije petearen, en soms sels nije hobby's. Earnewâld bloeide op... en elkenien fielde it! 

Op 23 augustus 2025 wie it in feest yn Jistrum: it nije MFA De Trochset waard iepene. De opkomst wie enoarm en de sfear fantastysk. Nei it pleatsen fan in tiidkapsule koene besikers binnen in toast útsprekke en genietsje fan de earste optredens, ynklusyf strjittedûns en in spesjaal liet fan Melle Leegstra.

De feestlike dei rûn sûnder problemen oer yn it begjin fan 'e earste Bloeiwike fan Jistrum. Jûns luts Joost Wiersma in fol hûs, en snein folge in kompleet programma fan 'e PKN: tegearre moarnsiten, in tsjinst mei de Sânmagiër, in brunch, en in leuke kompetysje mei seis ûnderdielen.

De hiele wike kamen in soad minsken hieltyd wer del om mei te dwaan, te sjen, of gewoan foar in bakje kofje. Jonge minsken diene entûsjast mei, en it MFA groeide út ta in plak foar elkenien. De Bloeiwike brocht it doarp tichter byinoar: nije moetingen, noflike petearen, en in sterk gefoel fan tegearre wêzen.

Jistrum liet sjen hoe't in lyts doarp grut wêze kin. 

Tips en advizen fan 'e wurkgroep Jistrum foar oare doarpen

• Sykje nei ferburgen talinten yn it doarp.
• Soargje derfoar dat in kearngroep de koördinaasje fersoarget en lit de organisaasje fan in aktiviteit oer oan in groep frijwilligers.
• De aktiviteit is wichtich, mar de krêft leit ek yn 'e neifolging.
• Meitsje dy gjin soargen as aktiviteiten oan it begjin mar in pear oanmeldingen hawwe. It komt wol goed.

High Five Sportstimulering set him yn foar sport en fysike aktiviteit foar alle leeftiden fan 0 oant 100. Yn doarpen en gemeenten ûntwikkelje en organisearje wy aktiviteiten, fersterkje wy it oanbod fan fysike aktiviteiten, ynspirearje wy ynwenners en ferbine wy ​​lokale partijen.

Us ekspertize leit yn it befoarderjen fan sport, in sûne libbensstyl en falprevinsje, mei it doel om fysyk en mentaal sûne, fitale ynwenners te berikken.

Wat wy dogge

• Wy ûntwikkelje en fiere oefenprogramma's út foar pjutten/beukerbern, basisskoallen, jongerein, folwoeksenen en âlderein.
• Wy stypje sportoanbieders, doarpsbelangengroepen en skoallen by it opsetten fan sport- en fysike aktiviteitsprogramma's.
• Wy befoarderje sûnenstema's lykas:
  • Sûn iten tidens eveneminten
  • Sûne skoalle & drinkwetterskoalle
  • JOGG: Sûne jeugd, sûne takomst
  • In omjouwing dy't beweging útnoeget
• Wy ferbine lokale partijen lykas ferienings, skoallen, fysioterapeuten, húsdokters, en mear.
• Wy brûke sport en fysike aktiviteit om sosjale ynteraksje, sûnens en gearwurking te fersterkjen.
• Wy drage by oan falprevinsje
  • Troch dielname oan fitnesstests
  • Ferwize bewenners nei passende training foar falprevinsje
  • Bewustwêzen ferheegje yn doarpen

Wat doarpen fan ús ferwachtsje kinne

• Tagong ta ús sport- en spulmateriaal: doarpen kinne materiaal liene om aktiviteiten mooglik te meitsjen.
• Ferbining mei relevante partners: 
  • Wy ferbine doarpen mei ferienings, skoallen, fysioterapeuten, húsdokters en oare partijen dy't bydrage oan in aktyf en sûn doarp.
  • Ynklusyf gearwurking mei Kearn Welzijn om sûnens, wolwêzen en sosjale ferbining yn it doarp te fersterkjen.
• Stipe by it ûntwikkeljen fan aktiviteiten of programma's: wy helpe doarpen ideeën te oersetten yn aktiviteiten dy't passe by de winsken en leeftydsgroepen yn it doarp.
• Bydrage fan ús ekspertize yn sportpromoasje en sûne libbensstyl: Wy soargje derfoar dat plannen ynhâldlik sterk en útfierber binne, basearre op kennis fan fysike aktiviteit, sûnens, JOGG-tema's en it fersterkjen fan lokale sportstrukturen.
• Falprevinsje: Wy wurkje oan falprevinsje en kinne doarpen begeliede troch wat mooglik is en hokker partners yn har lokale gebiet goed byinoar passe.
• Ynspiraasje en foarbylden fan eardere Bloom Weeks: wy kinne sjen litte wat mooglik is op basis fan ûnderfiningen fan 'e Bloom Weeks yn ûnder oaren Eastermar, Ryptsjerk en Jistrum.

Tidens de workshop biodiversiteit op 'e ynspiraasjejûn fan Tytsjerksteradiel Bloeit wie de sintrale fraach hoe't wy de natuer sichtberder en tastberder meitsje kinne yn 'e bloeiwiken. It giet net allinnich om planten en bisten, mar ek om de bân tusken minsken en de natuer.

Troch efkes stil te stean en goed te sjen en te harkjen, kinne jo de natoer om jo hinne better sjen en wurdearje. Dit skept in gefoel fan wûnder. As minsken de natoer wurdearje, wolle se der ek better foar soargje.

Tidens de Bloeiwiken wurde minsken útnoege om nei bûten te gean en mei te dwaan oan aktiviteiten lykas kuierjen of túnkjen. Sels lytse aksjes meitsje in ferskil. Tegearre wurkje en belibje is hjiryn wichtich. Op dizze wize helpe de Bloeiwiken om de natuer te fersterkjen en minsken mear mei-inoar en harren omjouwing te ferbinen.

Ynspiraasje foar aktiviteiten

Om dat gefoel fan tegearre wurkjen en belibjen konkreet te meitsjen, waarden ferskate ideeën sammele tidens de ynspiraasjejûn. Hjir is in oersjoch.

Belibje en ûntdekke

Aktiviteiten dy't jo helpe om de natuer te belibjen en der oars nei te sjen

• Natuerkuiertochten (bygelyks mei in gids)
• Fûgel-, ynsekten- of plantekskurzjes
• Stille kuiers of sintúchlike paden (bleatfoetpaad)
• Fyts- of farrûtes troch natoerreservaten
• Bûtenaktiviteiten lykas yoga, mindfulness of gewoan ûntspanne yn 'e natuer
• Pleatsdiner mei lokale en biologyske produkten
• Untdek wat der yn jo strjitte of oan 'e dyk groeit (soartebingo)
• Natuerkuiertochten mei útlis oer biodiversiteit en ekosystemen.  
• Túnkontrôle: hoe grien is dyn tún?  
• It kombinearjen fan ferhalen oer natuer en erfgoed, natuerferhalen út it doarp.
• Workshops oer natuerfreonlik túnkjen
• Slootdieren fange en observearje

Begjinne

Aktiviteiten wêrby't jo tegearre wat dogge en bydrage

• Bloembollen of blommen siedzje yn 'e strjitte of tún
• Nêstkasten meitsje en ynstallearje foar fûgels, flearmûzen en igels
• It meitsjen fan in ynsektenhotel
• In grientetún begjinne of besykje (iepen dei)  
• Foeragearje mei in opsjonele kookworkshop
• It bewarjen fan grienten út 'e grientetún.
• Meitsjen mei natuerlike materialen
• Keunst meitsje mei tûken, blommen of grien ôffal
• Grien meitsje
• Speurtochten of kabouterpaden foar bern
• Aktiviteiten dêr't natuer en kreativiteit byinoar komme
• Natuerskilderjen (skilderjen yn of mei de natuer as ynspiraasje)
• Meitsje in natuerstik (mei seizoensmaterialen)
• Ekokatedraal.

Ferbine

Aktiviteiten dy't minsken byinoar bringe om 'e natuer hinne:

• Tegearre wurkje foar in grienere buert
• Aktiviteiten mei skoallen of mienskipsintra
• Proeverijen of gearkomsten mei regionale produkten
• Ideeën en kennis mei-inoar diele
• Lytse inisjativen fan 'e bewenners sels
• Planten en/of siedden Biblioteek/Merk
• Geocaching
• Natuer pubkwis  
• Muzyk meitsje mei natuerlike materialen.