Digitale feiligens

Digitale kriminaliteit betsjut dat kriminelen it ynternet of technology brûke om minsken of bedriuwen skea oan te bringen. 

Wy ûnderskiede twa soarten digitale kriminaliteit: 

Digitalisearre kriminaliteit 

Yn dizze foarm brûke kriminelen kompjûters of it ynternet om besteande foarmen fan kriminaliteit rapper of op gruttere skaal te begean. Foarbylden binne fraude fia in falske webshop, falske betellingsfersyk fia WhatsApp, of it stellen fan persoanlike gegevens fia phishing-e-mails. 

Cyberkriminaliteit 

Cyberkriminaliteit is in foarm fan digitale kriminaliteit. It giet om misdieden wêrby't kriminelen kompjûters, netwurken of oare digitale apparaten brûke om yn te brekken, skea oan te bringen of ynformaasje te stellen.

By cyberkriminaliteit is it ICT-systeem sels it doelwyt. Kriminelen rjochtsje har dêrom op kompjûters, servers, websiden of oare digitale systemen. Se besykje bygelyks yn te brekken yn jo kompjûter, jo gegevens te stellen of in systeem del te slaan. 

Der binne ferskate foarmen fan cyberkriminaliteit. Hjirûnder ferklearje wy in pear: 

Ynbrekken yn in kompjûter (hacking) 

In krimineel besiket sûnder tastimming tagong te krijen ta jo kompjûter of tillefoan. Wy neame dit hacking. It doel is faak om jo apparaat oer te nimmen, gegevens te stellen of bestannen te blokkearjen. Dit is in misdriuw. 

Oerbelêsting fan it systeem (DDoS-oanfal) 

By in DDoS-oanfal stjoere kriminelen tagelyk in enoarme hoemannichte dataferkear nei in webside, server of app. Dêrtroch wurdt it systeem oerladen en stadich of folslein ûnberikber. Dêrtroch kinne brûkers it tydlik net brûke. 

Ransomware 

Ransomware is in foarm fan kweade software dy't jo kompjûter of bestannen blokkearret. Jo sille dan gjin tagong mear hawwe ta jo gegevens. De kriminelen freegje faak jild (losjild) om de blokkade op te heffen. Betelje dit noait sûnder fragen - sykje altyd earst help. 

It is wichtich dat jo beseffe dat jo net allinnich binne. Elkenien kin slachtoffer wurde fan digitale kriminaliteit. Kriminelen komme konstant mei nije manieren om e-mails, berjochten of oanbiedingen echt lykje te litten. Dêrmei besykje se minsken op te lichten.

Binne jo of immen dy't jo tichtby stiet slachtoffer wurden fan digitale kriminaliteit? 

It is wichtich om yn dat gefal in oanjefte yn te tsjinjen of in klacht yn te tsjinjen by de plysje . . 

Is it in gefal fan online oplichting of fraude? Dan kinne jo dit ek melde by de Fraude Helpdesk. Hawwe jo jild ferlern of fûnsen oermakke nei't jo in falske e-post of keppeling krigen hawwe? Nim dan direkt kontakt op mei jo bank. Se kinne de betelling soms noch stopje of weromdraaie.

Neist de plysje binne der ek oare organisaasjes dy't jo helpe kinne: 

• Slachtofferhelp Nederlân foar emosjonele en praktyske help
• Fraude Helpdesk foar advys en it melden fan fraude
• Help socht helpline foar online oertrêdend gedrach
• Rapportearje. Online diskriminaasje foar meldingen fan diskriminaasje

Jo kinne fertochte situaasjes ek by ús melde fia feiligens@t-diel.nl of fia ús meldformulier .

Jo kinne sels in soad dwaan om te foarkommen dat jo slachtoffer wurde fan digitale kriminaliteit. Mei in pear ienfâldige maatregels meitsje jo it folle dreger foar kriminelen: 

• Brûk in sterk wachtwurd .
  Brûk in oar wachtwurd foar elke webside. Jo kinne ek in sin as wachtwurd brûke.
• Fier updates út sa gau as jo kompjûter of tillefoan jo dêrom freget .
  Op dizze manier wurket alles better en bliuwst better beskerme tsjin problemen.
• Brûk in firusscan .
  In firusscanner helpt jo kompjûter of tillefoan feilich te hâlden. Soargje derfoar dat it altyd by de tiid is.
• Meitsje in reservekopy .
  Bewarje jo wichtige bestannen op in feilich plak. Bygelyks op in USB-stick of hurde skiif. As der wat mis giet, hawwe jo in kopy.
• Klik net gewoan op keppelings .
  Krijst in e-mail of in berjocht mei in keppeling? Klik net daliks. Kontrolearje earst goed wa't it ferstjoerd hat. Twifelje jo? Klik dan net.
• Kontrolearje in online winkel foardat jo dêr wat keapje .
  Sjochst wat hiel goedkeaps? Of bist net bekend mei de webshop? Sykje dan earst nei resinsjes of in kwaliteitskeurmerk. Is it te moai om wier te wêzen? Dan is it dat faak ek.
• Wês foarsichtich as jo jild oanfreegje .
  Freget immen jo om gau jild oer te meitsjen? Stopje efkes. Belje dy persoan of organisaasje sels om te kontrolearjen oft it legitiem is.
• Kontrolearje oft jo gegevens stellen binne .
  Op de webside Haw ik Pwned west of Kontrolearje jo hack fan 'e plysje Jo kinne kontrolearje oft jo e-mailadressen of wachtwurden lekt of stellen binne.
• Meld wat fertochts .
  Sjochst wat nuvers online? Of meitsjest dy soargen oer ien? Jo kinne it anonym melde by de helpline foar anonime misdiedmeldingen . .

Wolle jo mear witte?

Op de webside Feilich Ynternet Jo fine fideo's en útlis oer hoe't jo josels online beskermje kinne. Jo kinne ek de webside www.fraudehelpdesk.nl besykje foar mear ynformaasje. om nei te sjen. 

Ransomware, DDoS-oanfallen, phishing, of in datalek. De kâns is grut dat jo bedriuw ek earder of letter te krijen krijt mei digitale kriminaliteit of in oar digitaal ynsidint.  

Cyberoanfallen kinne flinke skea feroarsaakje. Mei dizze tips ferminderje jo de risiko's: 

Ransomware

• Meitsje reservekopyen en bewarje se feilich.
• Hâld software en systemen by de tiid.
• Beheine tagongsrjochten fan meiwurkers. 

DDoS-oanfallen 

• Kies in provider/host mei DDoS-beskerming.
• Brûk in Content Delivery Network (CDN).
• Meitsje in needplan foar as systemen útfalle. 

Phishing 

• Train meiwurkers om falske berjochten te werkennen.
• Kontrolearje ôfstjoerders en keppelings sekuer.
• Brûk twa-faktor autentikaasje (2FA). 

Gegevenslekken 

• Bewarje allinich needsaaklike gegevens.
• Fersiferje bestannen en brûk sterke wachtwurden.
• Soargje derfoar dat der in rapportaazje- en aksjeprotokol is foar datalekken. 

• De gemeente wurket gear mei ferskate organisaasjes om ynwenners en om ûndernimmers yn 'e digitale wrâld machtiger te meitsjen. Wy wolle dat elkenien wit hoe't se it ynternet feilich brûke kinne en wat se dwaan kinne tsjin online kriminaliteit.
• Wy jouwe ekstra omtinken oan groepen dy't faker slachtoffer binne fan digitale kriminaliteit. Dêrûnder falle bern, jongerein en harren âlden of fersoargers, mar ek senioaren en ûndernimmers. Foar dizze groepen is it risiko op skea faak grutter, en de gefolgen kinne flink wêze.
• Dêrom stypje wy inisjativen fan partners lykas de bibleteek en oare maatskiplike organisaasjes. Sy biede ynformaasje, training of help by fragen oangeande feilich digitaal gedrach. Op skoallen stimulearje wy it gebrûk fan lesmateriaal, sadat bern fan jongs ôf oan leare hoe't se feilich online wêze kinne.
• Derneist rjochtsje wy ús net allinnich op slachtoffers, mar ek op minsken dy't digitale kriminaliteit begeane. Binnen de gemeente sels soargje wy foar feilige systemen en goede digitale feiligens. Op dizze wize bouwe wy tegearre mei ús partners in feilige digitale omjouwing foar elkenien. 

Digitale fearkrêft

In wichtich ûnderdiel fan ús oanpak is it fersterkjen fan de digitale wjerstân fan bern. Se groeie op mei it ynternet en sosjale media, mar binne har faak noch net bewust fan de gefaren. Dêrom lansearje wy in spesjaal programma foar bern yn groep 5 oant en mei 8: HackShield - Tytsjerksteradiel | HackShield Future Cyber ​​Heroes .